Ny rapport: Vindkraftprosesser i Finnmark fungerer ikke godt nok

I dag lanseres en ny juridisk utredning fra Holth & Winge AS om vindkraftprosesser i Finnmark. Rapporten er bestilt av Norske Reindriftssamers Landsforbund (NRL) og Gávcci AS, og ser på hvordan reindriftsinteresser ivaretas i kommunale planprosesser og konsesjonsbehandling etter plan- og bygningsloven og energiloven. Leder for NRL, Inge Even Danielsen, er glad for at rapporten nå lanseres:

– Denne rapporten gir en nødvendig og etterlengtet innsikt i hvordan vindkraftsaker behandles i Finnmark.

Daglig leder for Gávcci AS Per Olaf Persen, håper det dras nytte av rapporten.

- Holth & Winge sin juridiske utredning er utført av den fremste ekspertisen i Norge på denne type prosesser. For oss har det vært viktig at det er eksperter som utfører arbeidet på selvstendig, nøytralt og faglig grunnlag. Derfor håper vi at plan- og konsesjonsmyndighet, samt politikere som skal fatte beslutninger tar lærdom av rapporten og respekterer funn og anbefalinger, sier Persen.

Synliggjør utfordringer i dagens system

Partner og jurist Fredrik Holth i Holth & Winge sier rapporten synliggjør utfordringer i dagens system for beslutningsprosesser:

– Rapporten er interessant fordi den viser de utfordringene som ligger i beslutningsprosesser etter både plan og bygningsloven og energiloven. Når disse prosessene gjennomføres parallelt, kan det fort bli en sammenblanding av prosesser og myndigheter. Rapporten bør brukes i arbeidet med å forbedre regelverket, blant annet i arbeidet med en forskrift som tydeliggjør hvordan lovene og prosessene skal virke sammen, slik Stortinget synes å ha forutsatt.

Overrasket over svak forankring

I arbeidet med utredningen ble det særlig tydelig hvor svakt prosessene er forankret i overordnede planer:

– Det mest overraskende er hvor dårlig prosessene er forankret i regionale planer og kommuneplanens arealdel. Dette skaper lite forutsigbarhet, gir rom for omkamper og resulterer i et svært uoversiktlig bilde når det gjelder arealbruk. Særlig gjelder dette for samiske interesser generelt, og reindriftsinteresser spesielt, sier Holth.

Krevende prosesser

Rapporten gjennomgår flere pågående vindkraftsaker i Finnmark og beskriver prosesser som samlet sett fremstår krevende for både lokaldemokratiet og forvaltningen:

– Vi overlater til andre å sette karakter på prosessene, men rapportens sammendrag og oppsummering gir klare antydninger om at prosessene er uoversiktlige og trolig vanskelig tilgjengelige for lokalpolitikere, innbyggere, organisasjoner og reindriften. Vi antar også at de er krevende å håndtere for forvaltningen, gitt manglende forankring i overordnede planer og fravær av forskrift om samvirket mellom to ulike lovregimer, sier Fredrik Holth.

Oppfordrer til aktiv bruk av rapporten

NRL og Gávcci AS oppfordrer særlig kommunepolitikere og andre beslutningstakere til å bruke rapporten aktivt for å styrke kunnskapsgrunnlaget i videre behandling av vindkraftsaker i Finnmark.

– Når prosessene blir uoversiktlige og dårlig forankret, er det reindrifta som står i førstelinjen for konsekvensene. Denne rapporten gir et viktig kunnskapsgrunnlag som kan bidra til bedre beslutninger, mer ryddige prosesser og mindre konflikt, sier leder for NRL, Inge Even Danielsen

Rapporten er nå tilgjengelig på nettsidene til NRL og Gávcci AS.

I forbindelse med rapportlanseringen arrangerer Sametinget, NRL og Gávcci AS et seminar på Sametinget i Karasjok 22. januar, der funnene i rapporten vil bli gjennomgått og diskutert. Påmeldingsfristen går ut i dag. Påmelding her. 

Ođđa raporta: Finnmárkku bieggafápmoproseassat eai doaimma doarvái bures

Ođđa raporta Finnmárkku bieggafápmoproseassaid birra čájeha ahte dain dávjá váilo oppalaš govva, dat leat hejot oktiiordnejuvvon ja hejot áŋkoraston plánaide. Dát váikkuha sihke báikkálaš demokratiijii ja sámi vuoigatvuođaguddiide.

Odne almmuhuvvo ođđa juridihkalaš guorahallan man Holth & Winge leat dahkan Finnmárkku bieggafápmoproseassaid birra. Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi (NBR) ja Gávcci AS leat diŋgon raportta. Das guorahallo mo boazodoalloberoštumit vuhtiiváldojit gielddaid plánaproseassain ja konsešuvdnameannudemiin mat čuvvot plána- ja huksenlága ja energiijalága. NBR jođiheaddji Inge Even Danielsen, lea ilus go raporta dál almmuhuvvo:

– Dát raporta buktá dárbbašlaš dieđuid das mo Finnmárkkus leat hálddašan bieggafápmoáššiid.

Gávcci AS beaivválaš jođiheaddji Per Olaf Persen, sávvá raportta boahtit ávkin:

– Dat geat buot buoremusat dovdet dákkár proseassaid Norggas, leat dahkan Holth & Winge guorahallama. Midjiide lea leamašan dehálaš ahte leat áššedovdit geat čađahit dán iešheanalaččat, bealátkeahttá ja fágalaš vuođu mielde. Danne mii sávvat ahte plána- ja konsešuvdnaeiseválddit, ja politihkkárat geat galget mearridit áššiin ohppet raporttas ja dohkkehit gávdnosiid ja ávžžuhusaid, lohká Persen.

Čalmmustahttá hástalusaid dálá vuogádagas

Mielhoavda ja jurista Fredrik Holth, Holth & Winge fitnodagas, lohká raportta čalmmustahttit hástalusaid dálá vuogádagas mearridanproseassain:

– Raporta lea miellagiddevaš go dat čájeha daid hástalusaid mat leat mearridanproseassain mat čuvvot sihke plána- ja huksenlága ja energiijalága. Go dát proseassat čađahuvvojit buohtalasat, de jođánit sáhttet proseassat ja válddit seaguhuvvot. Raporta berre geavahuvvot dan barggus ahte buoridit njuolggadusaid, earret eará das ahte ráhkadit láhkaásahusa mii čielggasin dahká mo lágat ja proseassat galget ovttas doaibmat, nu mo Stuorradiggi orro eaktudan, čilge son.

Hirpmástuvvan heajos áŋkorastima badjel

Guorahaladettiin de oidne čielgasit man unnán proseassat leat áŋkoraston bajit plánaide:

– Eanemus hirpmástuhtti lea man hejot proseassat leat áŋkoraston regionála plánaide ja gielddaplánaid areálaosiide. Dát dagaha ahte šaddá unnit diehttevašvuohta, áššiid sáhttá ođđasit hástalit ja boađus lea ahte areálageavaheami obbalaš gova lea hui váttis oaidnit. Erenoamážit guoská dát sámi beroštumiid obbalaččat, ja boazodoalloberoštumiide erenoamážit, lohká Holth.

Gáibideaddji proseassat

Raporta geahčada máŋga bieggafápmoášši mat leat čađahuvvomin Finnmárkkus ja govve proseassaid mat obbalaččat orrot gáibideaddjin sihke báikkálašdemokratiijii ja hálddahussii:

– Mii diktit earáid bidjat árvosáni proseassaide, muhto raportta čoahkkáigeassu čielgasit geažuha ahte proseassat leat unnán čalbmosat ja jáhkkimis ii leat álki báikkálašpolitihkkáriidda, ássiide, organisašuvnnaide ja boazodollui oažžut daid albmosii. Mii navdit maid proseassaid leat váttisin hálddašit hálddahussii, go dat leat unnán áŋkoraston bajit plánaide ja go váilo láhkaásahus mii bagada mo guokte iešguđet lága njuolggadusat galget ovttasdoaibmat, lohká Fredrik Holth.

Ávžžuhit geavahit rapporta

NBR ja Gávcci AS ávžžuhit erenoamážit gielddapolitihkkáriid ja eará mearrideddjiid aktiivvalaččat geavahit raportta lasihan dihte diehtovuođu go viidáseappot galget meannudit bieggafápmoáššiid Finnmárkkus.

– Go proseassat eai leat čalbmosat ja leat hejot áŋkoraston, de lea boazodoallu guhte ovddemus dovdá das váikkuhusaid. Dát raporta addá dehálaš dieđuid mat sáhttet veahkkin buoridit mearrádusaid, buktit čorgadat proseassaid ja unnit riidduid, lohká NBR jođiheaddji Inge Even Danielsen.

Raporta lea dál gávdnamis NBR ja Gávcci AS neahttasiidduin.

Raportaalmmuheami oktavuođas lágida Sámediggi, NBR ja Gávcci AS seminára Sámedikkis Kárášjogas ođđajagimánu 22. Beaivvi, gos raportta gávdnosiid geahčadit ja digaštallet. Dieđihanáigemearri dievvá odne. Dieđiheapmi dás.